بررسي نقش نوزمين ساخت، عوامل مورفوکليماتيک و آنتروپوژنيک در پيدايش و تحول مخروط افکنه ها (مطالعه موردي: مخروط افکنه گرمسار)

بررسي نقش نوزمين ساخت، عوامل مورفوکليماتيک و آنتروپوژنيک در پيدايش و تحول مخروط افکنه ها (مطالعه موردي: مخروط افکنه گرمسار)

نویسنده: مدیریت سایت - ۱۳۹۷/۰۶/۱۵

سیاوش شایان

محمد شریفی کیا

غلامرضا زارع

چکیده:

مخروط افکنه ها پديده غالب در نواحي خشک و نيمه خشک بوده و همانند ساير لندفرم ها داراي تغيير و تحولاتي هستند. مخروط افکنه گرمسار يکي از بزرگترين مخروط افکنه هاي ايران بوده حاصل زهکشي حبله رود است. اين مخروط افکنه در دامنه جنوبي رشته کوه البرز قرار دارد. عوامل مختلفي در پيدايش و گسترش اين مخروط افکنه تاثير داشته و دارند. اين عوامل را مي توان به دو دسته عوامل موثر محوري و پايه تقسيم کرد. مورفولوژي (وسعت حوضه، شيب حوضه و وضعيت نو زمين ساخت) و رسوب عوامل موثر محوري، اقليم، هيدرولوژي و انسان نيز عوامل موثر در شکل گيري مخروط افکنه گرمسار محسوب مي شوند. در اين پژوهش سعي شد با استفاده از داده هاي هيدرولوژيکي، اقليمي و لرزه اي، شاخص هاي ژئومورفولوژيکي، روش تحليلي عوامل مذکور مورد تحليل قرار گيرند. نتايج نشان داد که وسعت حوضه آبريز حبله رود و فعال بودن وضعيت نوزمين ساختي نقش بسيار مهمي را در شکل گيري مخروط افکنه گرمسار ايفا کرده و مي کنند. سستي و کم مقاومت بودن سنگ هاي حوضه نيز موجب مي شود تا فرآيند هوازدگي با سرعت بيشتري صورت گيرد و باعث افزايش رسوب مي شود. اقليم خشک منطقه نيز با عناصر دما، بارش و تاثيرگذاري بر انواع هوازدگي، ايجاد سيلاب و غيره نقش خود را ايفا مي نمايد. شبکه هاي زهکشي منطقه که عمدتا تامين کننده جريانات عادي، برف آبي و سيلابي هستند، با حمل و نهشته گذاري رسوبات در شکل گيري اوليه و تغيير شکل هاي بعدي مخروط افکنه گرمسار موثر است. در سال هاي اخير نيز انسان از يک طرف با اقدامات خود همانند چراي بيش از حد، قطع درختان و تبديل آنها به زمين کشاورزي و غيره باعث افزايش رسوب شده و از طرف ديگر با ايجاد سد و غيره بر روي حبله رود سبب کاهش مقدار رسوب گذاري در مخروط افکنه گرمسار شده است.

كليد واژه: فرايندهاي رودخانه اي، مخروط افکنه گرمسار، نو زمين ساخت، ژئومورفولوژي آنتروپوژنتيک