تحلیل عوامل مورفولوژیکی در تغییرات الگوی مکانی، فضایی رودخانه الوند

تحلیل عوامل مورفولوژیکی در تغییرات الگوی مکانی، فضایی رودخانه الوند

نویسنده: مدیریت سایت - ۱۳۹۷/۰۷/۱۳

سیاوش شایان

محمد شریفی کیا

ناهید ناصری

چکیده:

 الوند نام رودخانه­ای حیات آفرین در گوشه­ غربی کشور است که در منتهی الیه خود بخشی از مرز ایران را به طول۲۷ کیلومتر تشکیل می­دهد. خشک‌سالی­های اخیر و زیرساخت­های خاص مورفولوژیکی، بستر مناسبی را برای تغییرپذیری در الگوی هندسی و استقرار فضایی مجزا فراهم کرده­است. درک و استخراج این تغییرات و عوامل تاثیرگذار مورفولوژیک آن موضوع مهم و مورد توجه پژوهش حاضر است. برای این امر، الگوی تغییرات مکانی رودخانه در نیم قرن گذشته (۱۳۳۴-۱۳۹۴)، از طریق تحلیل تصاویر سنجش از دوری دو زمانه مورد بررسی قرار گرفت. در این راستا، طول رودخانه با توجه به الگوی امروزی آن به ۲۶ قطعه مکانی تقسیم و تغییرات هندسی رودخانه بر پایه نقشه­های برداری مستخرج از تصاویر مقدم و موخر در هر یک از این قطعات، به طور جداگانه مورد بررسی قرار گرفتند. در نهایت عوامل موثر در این تغییرات بیان شد. یافته­ها بیانگر رخداد تغییر در الگوی هندسی اغلب قطعات رودخانه است؛ به طوری که در تمام قطعات مورد بررسی، محور رودخانه تغییرپذیری بین ۱۲ تا ۵۱ درجه را تحمل کرده­است. تغییر در الگوی فضایی رودخانه نیز به­دنبال تغییر در الگوی هندسی آن شکل گرفته، به طوری که سطح اشغال آن از رقم ۳۷۴۸۰۴۴ مترمربع در سال۱۳۳۴ به رقم ۳۳۱۹۴۳۳ مترمربع در سال ۱۳۹۴ رسیده­است. یافته­های پژوهش در خصوص عوامل ایجابی تغییر در الگوی فضایی و هندسی رودخانه، علاوه­ بر تایید و تاکید بر عوامل ثابت محیطی، مساله خشک‌سالی­های اخیر و فعالیت‌های انسانی در حاشیه رودخانه را عامل محوری و موثر این تغییرات می­داند.

کلیدواژه ها: تغییرات مکانی، ژئومورفولوژی رودخانه­ ای ،مورفولوژی بستر رود ،فضایی رود ،رود الوند